„Niels Lyhne” to najwybitniejsze dzieło duńskiego pisarza Jensa Petera Jacobsena. Zapraszamy do lektury kolejnego odcinka cyklu „Ze starej półki Biblioteki w Trzebini”.

Głównym bohaterem powieści jest tytułowy Niels Lyhne – chłopiec, który łączy w sobie marzycielstwo matki i melancholię ojca. W dzieciństwie Niels żyje w świecie fantazji. Tworzy egzotyczne krainy. Łopiany stają się puszczą, muszle na plaży – flotą na morzu, dom kowala – Brazylią.
Gdy Niels pomału zbliża się do progu dorosłości, w domu Lyhne’ów pojawia się piękna ciotka Edele. Chłopak jest nią zauroczony. Edele jednak umiera, a Niels traci wiarę w Boga, który nie wysłuchał jego modlitw o ocalenie cioci. Od tej pory, jako ateista, próbuje iść przez życie samotną drogą.
Już jednak na studiach w Kopenhadze poznaje młodą wdowę, panią Boye, będącą dla Nielsa szczytem marzeń o miłości i zmysłowości. Młodzieniec zatraca się w pożądaniu, pcha się w objęcia poezji, zamyka w wewnętrznym świecie. Coraz bardziej słabną jego więzi z dawnymi przyjaciółmi. Czuje się sam jak palec w tłumie wielkiego miasta.
Kolejne uczucie do kobiety o imieniu Fennimore, choć z pozoru idealne, również kończy się porażką. Los nie głaszcze Nielsa po głowie, a uporczywe trzymanie się ateizmu nie pozwala na ukojenie w modlitwie.
Książka „Niels Lyhne” pokazuje, jak malarskim językiem posługiwał się Jens Peter Jacobsen. Plastyczne opisy przyrody często odzwierciedlają stan ducha głównego bohatera. Dialogi ustępują miejsca monologom, co służy zanurzaniu się w psychologicznych głębiach.
Powieść Jensa Petera Jacobsena „Niels Lyhne” powstała w latach 1878 – 1880. Autor był uważany za prekursora naturalizmu w duńskiej literaturze. Jego twórczość wysoko cenił np. Rainer Maria Rilke, ale też inspirowała takich pisarzy, jak: Thomas Mann, George Gissing czy David Lawrence.
Jacobsen był studentem Uniwersytetu Kopenhaskiego. Miał talent do nauk ścisłych, zwłaszcza botaniki. Nawet został wysłany przez uczelnię, żeby zdać relację z flory wysp Anholt i Laso. Fascynował się odkryciami Karola Darwina. Niestety, już w młodości zachorował na gruźlicę. Zmarł w wieku 38 lat.
***
W zbiorach specjalnych Miejskiej Biblioteki Publicznej w Trzebini znajduje się polskojęzyczny egzemplarz powieści „Niels Lyhne”. Autorką przekładu i wstępu była Maria Dąbrowska – wybitna powieściopisarka, eseistka oraz tłumaczka dzieł literatury duńskiej, angielskiej i rosyjskiej. Książka ukazała się w 1927 r. w ramach serii Biblioteka Beletrystyczna Towarzystwa Wydawniczego, publikowanej nakładem znanej w dwudziestoleciu międzywojennym oficyny Jakuba Mortkowicza.