Aktualności
Ze starej półki Biblioteki w Trzebini
Dodano:
Zapraszamy do zapoznania się z kolejną odsłoną cyklu „Ze starej półki Biblioteki w Trzebini”. Sielanka Kazimierza Brodzińskiego pt. „Wiesław” została opublikowana po raz pierwszy w 1820 r., w „Pamiętniku Warszawskim”. Publikacja ta, poszerzona o wstęp i objaśnienia Z. Kamockiego, profesora gimnazjalnego, została wydana po raz kolejny w 1919 r. we Lwowie – w serii „Biblioteka Klasyków Polskich” – co odnotowują katalogi polskiego piśmiennictwa. Wspomniany wstęp Z. Kamockiego funkcjonował w owym czasie jako pomoc edukacyjna dla nauczycieli. Utwór „Wiesław” opowiada historię miłości Wiesława i Haliny wplecioną w dzieje Polski. Rodzina gospodarząca na polskiej wsi niespodziewanie traci córkę Halinę. W nadziei, że za dobry uczynek Bóg zaopiekuje się ich córką, rodzice Haliny biorą na wychowanie osieroconego chłopca, któremu dają na imię Wiesław. Bohaterowie sielanki kierują się uczuciami i cnotami moralnymi, które w końcowej części utworu doprowadzają do tego, że piękna Halina – zakochana w Wiesławie – szczęśliwie odnajduje swoich rodziców i młodszą siostrę. W tle są odniesienia do Insurekcji Kościuszkowskiej i walk kosynierów. Opis czasu wojny – która niegdyś była powodem zaginięcia małej Haliny – przeplata się ze współczesnymi K. Brodzińskiemu sielskimi obrazami podkrakowskiej wsi z początków XIX w. Z punktu widzenia dzisiejszego odbiorcy, bohaterowie sielanki „Wiesław” żyją w świecie nieco zbyt wyidealizowanym, który jednak – zdaniem Z. Kamockiego – ma odzwierciedlać „naturę i charakter polskiego narodu”. Bohaterowie tej sielanki odnajdują szczęście w kontakcie z naturą i w prostym życiu – zgodnym z cnotami moralnymi, kultywowanymi na co dzień na polskiej wsi. Analiza dokonana przez nauczyciela gimnazjalnego Z. Komockiego umieszcza utwór Kazimierza Brodzińskiego dość wysoko w rankingu sielanek. Autor analizy stwierdza: „Sielanki dawniejsze odznaczały się przesadną tkliwością, konwencyonalizmem, sztucznością, przedstawiały one niejako ludzi z innej sfery, bawiących się w wieśniaków. Brodziński po raz pierwszy stara się przedstawić lud takim, jakim on jest w rzeczywistości. Może mu się to niezupełnie udaje, bo on kochając ten lud od wczesnej młodości, zbytnio go wyidealizował, przedstawił tylko strony dodatnie, a zręcznie ukrył przed nami jego strony ujemne. Z utworu tego wieje nuta swojskości, pól i łąk naszych. Łagodność i ujmująca rzewność tryska z każdego słowa, obce zaś są wszelkie sceny gwałtowne. Całość składa się z pięciu pieśni, a akcyę całą związał poeta z wypadkami powstania Kościuszki”. Zdaniem Z. Kamockiego, motyw sielanki „Wiesław” zaczerpnął Kazimierz Brodziński z libretta opery „Cyganie” Franciszka Dionizego Kniaźnina i jest to „pierwsza śmielsza próba wprowadzenia do poezji żywiołu ludowego nie w pieśni, ale w obszernym poemacie”. Wspomniane sielskie obrazy polskiej wsi uzupełnia dokładny opis folkloru i obyczajów – np. dokładny opis swatów i wesela na podkrakowskiej wsi, gdzie rozbrzmiewają podobne do cytowanych poniżej przyśpiewki:
„Niechże ja lepiej nie żyję,
Dziewczę! skarby moje!
Jeśli kiedy oczka czyje
Milsze mi nad twoje,
Patrzajże mi prosto w oczy,
Bo widzi Bóg w niebie,
Że mi ledwo nie wyskoczy
Serduszko do ciebie!”
„Czemuż ja w proszowskiej ziemi
Małe zaznał dziecię,
Byłbym między krakowskiemi
Najszczęśliwszy w świecie.
Krew, nie woda ludźmi włada,
Bo któż sercem rządzi?
Człowiek pragnie i układa,
A wszystko Bóg sądzi.”
Wydanie drugie sielanki Kazimierza Brodzińskiego „Wiesław” – poszerzone o słowo wstępne Z. Kamockiego – ukazało się w 1919 r., nakładem „Drukarni Polskiej” we Lwowie, mieszczącej się przy ul. Chorążczyzna 31. Egzemplarz dostępny w trzebińskiej bibliotece pozbawiony jest oryginalnej okładki, która została zastąpiona oprawą introligatorską. „Drukarnia Polska” we Lwowie to spółka wydawnicza i zakład graficzny działający aktywnie w latach 20. i 30. XX wieku. Firma ta zajmowała się wydawaniem literatury, podręczników szkolnych i czasopism ilustrowanych. Z pras „Drukarni Polskiej” we Lwowie wychodził m.in. „Sport” ( tygodnik ilustrowany wydawany w latach 1922-1927).